روابط عمومی به مثابه رسانه

رسانه ها را می توان یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی موجود در هر جامعه دانست که با تولید، تکثیر و انتشار پیام، اطلاعات لازم و ضروری را در زمینه های مختلف همراه با تحلیل ها و تفسیرهای متعدد در اختیار مخاطب قرار می دهند.برخی از صاحبنظران نیز با استناد به نقش روابط عمومی در جامعه به عنوان یک منبع اطلاعات، معتقدند که روابط عمومی نیز رسانه ای است که اطلاعات سازمان را پیرامون مسائل و موضوع های گوناگون به مخاطبان منتقل می کند.اگر چه «مخاطب» روابط عمومی در برخی از مواقع محدود و خاص است اما هر قدر حوزه فعالیت و عملکرد روابط عمومی گسترده تر باشد اطلاعات به عموم مردم منتقل می شود.

به همین دلیل روابط عمومی را می توان یک منبع اطلاعات یا یک رسانه به شمار آورد.با این ویژگی که بر خلاف رسانه های جمعی، ارتباط با مخاطبان انبوه، متنوع، نا متجانس و پراکنده تنها حوزه ارتباطی یک روابط عمومی محسوب نمی شود و در کنار آن تحقق اهداف سازمان ایجاب می کند که روابط میان فردی و گروهی نیز حوزه های دیگری از فضای ارتباطی آن را تشکیل دهند.

ارتباط با رسانه (تالیف خانم دکتر مریم بیژنی)

ديوار

زخم شب مي شد كبود.

در بياباني كه من بودم

نه پر مرغي هواي صاف را مي سود

نه صداي پاي من همچون دگر شب ها

ضربه اي به ضربه مي افزود.

***

تا بسازم گرد خود ديواره اي سر سخت و پا بر جاي،

با خود آوردم ز راهي دور

سنگ هاي سخت و سنگين را برهنه پاي.

ساختم ديوار سنگين بلندي تا بپوشاند

از نگاهم هر چه مي آيد به چشمان پست

و ببندد راه را بر حمله غولان

كه خيال رنگ هستي را به پيكرهايشان مي بست.

***

روز و شب ها رفت.

من بجا ماندم در اين سو، شسته ديگر دست از كارم.

نه مرا حسرت به رگ ها مي دوانيد آرزويي خوش

نه خيال رفته ها مي داد آزارم.

ليك پندارم، پس ديوار

نقش هاي تيره مي انگيخت

و به رنگ دود

طرح ها از اهرمن مي ريخت.

***

تا شبي مانند شب هاي دگر خاموش

بي صدا از پا درآمد پيكرديوار:

حسرتي با حيرتي آميخت.

زنده یادسهراب سپهري

         با مطالعه سیرتحول روابط عمومی در گذار از حالت سنتی تا مرحله حرفه ای خود، می بینیم که چگونه با پیشرفت فرهنگ ، تکنولوژی و وسایل ارتباط جمعی دچار تغییرات و در حالت کلی سیر تکاملی خود را گذرانده و از وضیعت سنتی و صرف تکنیکی به یک وظیفه مدیریتی و مشاوره ای تبدیل شده است.

          ظهور وبروز این پدیده در تسهیل ارتباطات و اثر بخش بودن در افکار عمومی موجب شده به عنوان یک حرفه در آرمانی ترین شکل خود ظاهرشود چنانکه آرزوی دیرینه همه پیشگامان و پیشکسوتان روابط عمومی بود.

        با توجه به ویژگی هنری روابط عمومی وجود ظرافت کاری ها و زیبائی ها در برقراری ارتباطات کاملاٌ ملموس میشود که در نهایت به ماهیت روابط عمومی به نحو شایسته ای نزدیک می شود به همین منظور ، مطالعات و تحقیقات در این حوزه نشان می دهد که این پدیده در هزاره سوم میتواند نقش خود را به صورت الکترونیکی ایفا نماید که روابط عمومی الکترونیک به عنوان روابط عمومی برتر یا جدید ظاهر می شود و دانش علمی روابط عمومی که مبتنی بر اصول، الگوهای ارتباطی و تئوری های نظری و عملی گویای این حقیقت است که برای برقراری ارتباط  روابط عمومی تمامی هفت هنر شاخص و شناخته شده را در اختیار می گیرد که به همین دلیل از آن به عنوان هنر تکمیلی ارتباطی نام برده اند.

          در ماهیت این حرفه انسان محور اصلی ارتباطات است و روابط عمومی می کوشد همه سرعت، دانش، فن و مهارتهای ارتباطی خود را در موقعیت مناسب سیتم فرهنگی برای متقاعد سازی مخاطبان و فهم مشترک و برقراری ارتباط دو سویه بکارگیرد وازآنجاست که کارکردها و فعالیت های این حرفه رقم خورده و نقات ضعف و قوت روابط عمومی ارزیابی میگردد.

رایزمن

دیوید رایزمن اندیشمندی است که بر ارتباط به عنوان محور حرکت جوامع انسانی تاکید دارد.

رایزمن سه دوران در تاریخ اجتماعی را از نظر ارتباطات مطرح کرد:

۱ـ دوران اول: دورانی است که در خلال آن سنتها حاکم بر رفتار و روابط انسانی به حساب می آیند. او این دوران را موجد پیدایش انسانی می داند که او را "انسان سنت راهبر" می نامد. در این دوران٬ سنت ها باعث ایجاد تسلسل نسلهای تاریخی می شوند و ارتباط بین نسل ها را فراهم می کنند.سنت ها مقدس هستند و انسان ها نمی توانند درباره آنها شک یا تردید داشته باشند. از این رو با پذیرش بی قید و شرط سنت ها و جذب و درونی سازی آنها شیوه و سبک زندگی٬ رفتار٬ آرزوها و ... افراد جامعه تعیین می شود.

۲ـ دوران دوم: از دیدگاه رایزمن دورانی است که در آن با کاهش اهمیت سنتها در هستی اجتماعی مواجه می شویم. این کاهش موجب می شود که همگنی در رفتارها و عمل انسانی کاستی یابد زیرا دیگر همه از الگوهایی یکسان در حیات اجتماعی تبعیت نمی کنند.

در این شرایط به تعبیر رایزمن "انسان خود راهبر" شکل می گیرد. دوران دوم دوران تبلور فرد گرایی و پیدایش مکاتبی چون اصالت وجود است. هرکس باید خود راه خویشتن را بیابد و سنگینی بار مسئولیت و عمل را به دوش بکشد. این دوران با التهاب و هراس همراه است. آینده نا معلوم است و انسان بیمناک از قبول مسئولیت خویش می داند که عواقب هر تصمیم و گزینش را تقبل کند.

۳ـ دوران سوم: دوران "انسان دگر راهبر" دورانی که وسایل ارتباط جمعی ظهور می کند و پدیده هایی چون هدایت از راه دور٬ از خود بیگانگی٬شیء پرستی و ...

در این دوران٬ عده ای با استفاده از قدرت جادویی این ابزار موفق می شوند توده ها را تحت تاثیر قرار دهند. از تنوع حیات انسانی بکاهند و الگوهای خاص فکری و مصرفی پدید آورند. عصر مصرف گرایی٬ ازبین رفتن حریم خصوصی ... با فنونی چون تبلیغات تجاری و با فرایندهایی چون برجسته سازی٬انسانها مسخ می شوند و درون شهرهای بزرگ "انبوه تنها" پدید آید. انسانهایی که اگر چه در میان جمع زندگی می کنند اما تنها هستند و در برابر وسایل ارتباط جمعی و وسوسه های ناشی از آن سخت آسیب پذیر.

کتاب٬ مجله٬ روزنامه٬ فرستنده های رادیویی و تلویزیونی٬ سینما٬ اینترنت و ...در حکم وسایل ارتباط جمعی اند که اندیشمندان ٬ نظریه پردازان و متخصصان زیادی ذر این حوزه به مطالعه و تحقیق پرداخته اند و ارتباطات و وسایل ارتباط جمعی را به عنوان یکی از پدیده های اجتماعی معرفی کرده اند.

بعضی از صاحب نظران صرفا به محتوی پیام ارتباط جمعی پرداخته و تاثیرات آن را در جوامع بررسی کرده اند و بعضی دیگر برای خود وسایل ارتباط جمعی در جریان دگرگونی فرهنگ٬ تمدن و جوامع انسانی نقش قابل ملاحظه ای قائلند.از این رو نقش دو مکتب مهم در حوزه ارتباط جمعی مشخص می شود.

الف: مکتب "جامعه شناسی ارتباطات" که در این مکتب نقش اداره و سازمان ارتباطی٬ محتوی پیام٬ مخاطب شناسی(شنوندگان و بینندگان و خواننده گان) و تاثیر اجتماعی پیامهای ارتباطی مشخص می شود.که این موارد را آقای هارولد لاسول بر مبنای عناصر ارتباط پایه گزاری کرده است.

ب: مکتب "تحول انگیزی ارتباطات" که در برگیرنده مطالبی چون نظریه امتداد٬ ارتباط مدار تطور تاریخی جوامع٬ وسایل سرد و گرم و سوگیری ارتباط مطرح است که مارشال مک لوهان بنیانگذار این مکتب می باشد.به نظر مک لوهان وسیله همان پیام است .او برای حامل پیام که همان وسیله ارتباطی است تنها رسالت انتقال محض قائل نیست.بلکه خود وسیله نیز مظهر و پیام یک عصر است و با آن دنیایی دیگر و انسانهایی دیگر پدید می آیند.

ارتباط جمعی:

ارتباط جمعی را می توان یکی از شکلهای ارتباطات انسانی نامید.در ارتباط جمعی حداقل ۴ عنصر اصلی فرستنده‌‌٬ پیام٬ وسیله و گیرنده دخیل هستند.

میتوان گفت که ارتباط جمعی ٬ ارتباط غیر مستقیمی است که به وسیله مطبوعات٬ رادیو٬ تلویزیون٬ کتاب٬ سینما٬اینترنت و... بین گروههای مختلف انسانی ایجاد می شود.گیرندگان و مخاطبان این نوع ارتباط گروه انبوهی از افراد نا آشنایی که به صورت جمعی در شهرها و کشورهای گوناگون زندگی می کنند٬ می باشند.

به طور کلی ارتباط جمعی دارای برنامه های سرگرم کننده٬ اخبار و اطلاعاتی می باشد که  سازمانهای دولتی یا شرکتهای خصوصی برای خیل عظیم مخاطبان خود پخش می کنند.در این نوع ارتباط با توجه به این که رسانه مورد استفاده چه باشد و شیوه تکثیر پیام برای ارسال به تعداد انبوه گیرندگان و مخاطبان تفاوت میکند.ممکن است سه هزار نسخه روزنامه چاپ شود و سه هزار مخاطب آن را بخرند یا یک پیام رادیویی یا تلویزیونی را همزمان میلیونها نفر شنونده یا بیننده در یافت میکنند.تا چند دهه قبل با قاطعیت گفته می شد که ارتباط جمعی اساسا یک طرفه است ولی امروزه با پیشرفت تکنولوژی و ارتباطات این قاطعیت از بین رفته و امکان بازخورد و عکس العمل گیرندگان پیام با سرعت زیادی فراهم شده است. 

مهمترین ویژگیهای ارتباط جمعی را میتوان موارد زیر دانست.

الف: غیر شخصی و یکنواخت بودن پیام در ارتباطات جمعی

ب: نهادی بودن ارتباطات جمعی

ج: وابستگی ارتباطات جمعی به سایر عناصر زندگی اجتماعی 

...........وقتی برای خودت زندگی کنی                              

وقتی بخوای فقط برای (خودت )باشی

تنها باشی                      وقتی بخوای با صفرها باشی

عمر تو        مثل یک خط منحنی                    روی خودت دور میزنه    

مثل صفر                     باز از آخر               می رسی  به اول!

می مونی    می گندی      مثل مرداب   مثل حوض    بسته میشی   مثل دایره     مثل (صفر)!

اما اگر جلو (یک) بنشینی...؟                 اگر بخوای فقط برای (یک) باشی          

از پوچی و از تنهایی در بیای                          همنشین (یک )بشی......! 

باید برای دیگران زندگی کنی             عمر تو            مثل یک خط افقی      پیش میره

مثل راه           مثل رود               وقتی از خودت     دور بشی         

از آخر به آبادی میرسی         مثل راه     از آخر    میریزی به دریا             مثل رود          

اما اگر جلو (یک ) باشی          از پوچی و از تنهایی دربیای             همنشین (یک) بشی

                            باید برای دیگران  بمیری............             ( زنده یاد دکتر شریعتی)

شبی که باد به تنهایی ام  شبیخون زد

و گریز از روزگاری که 

 آرام و قرار بیگانه است

اوج

می گیرم با لبانی که زیپ دوخته اند

 شاید اندازه سیاهی

تا قعر آتش

سوزانندهء دوارهء روشن

شاید آرام بگیرم ................آرام!

فاطمه (س) از پیامبراكرم(ص) نقل كرده كه فرمود: این جبرئیل (ع) است كه مرا خبر مى دهد: همانا خـوشبخت واقعى كسـى است كه على را، در زندگى ام و پس ازمرگم دوست داشته باشد. ( بهجه، ج 1،ص 271)

بخشى از خطبه حضرت زهرا (س)

حضـرت زهـرا(س) در آن سخنزانـى معروفـش در مسجـد فـرمـود:

خـداونـد ایمـان را بـراى تطهیـر شمـا از شـرك قـرار داد،

و نماز را براى پاك شدن شما از تكبر،

و زكـات را بـراى پـاك كـردن جـان و افزونـى رزقتان،

و روزه را براى تثبیت اخلاص،

و حج را براى قوت بخشیدن دین ،

و عدل را براى پیراستن دلها،

و اطاعت ما را براى نظم یافتن ملت،

و امـامت مـا را بـراى در امـان مـانـدن از تفرقه،

و جهاد را براى عزت اسلام،

و صبر را براى كمك در استحقاق مزد،

و امـر به معروف را بـراى مصلحت و منـافع همگـانـى ،

و نیكـى كـردن به پـدر و مـادر را سپـر نگهدارى از خشـم ،

و صله ارحام را وسیله ازدیاد نفرات،

و قصاص را وسیله حفظ خون ها،

و وفـاى به نذر را بـراى در معرض مغفـرت قـرار گـرفتـن ،

و به انـدازه دادن تـرازو و پیمـانه را بـراى تغییـر خـوى كـم فـروشـى،

و نهى از شـرابخـوارى را بـراى پـاكیزگـى از پلیـدى ،

و دورى از تهمت را بـراى محفـوظ مـاندن از لعنت،

و تـرك سـرقت را بـراى الزام به پـاكـدامنى ،

و شـرك را حـرام كـرد بـراى اخلاص به پـروردگـارى او ،

بنابـرایـن ، از خـدا آن گـونه كه شایسته است بتـرسید و نمیرید، مگر آن كه مسلمان باشید،

و خـدارا در آنچه به آن امر كرده و آنچه از آن بازتان داشته است اطاعت كنید،

زیرا كه "از بندگانـش ، فقط آگاهان، از خـدا مـى ترسند."( سـوره فاطر آیه28 )  (احتجاج طبرسى ، ص 99، چاپ سعید.)

فرا رسیدن شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) بر مسلمین جهان تسلیت باد.